GST Composition Scheme in Marathi | फायदे व तोटे

Table of Contents

GST Composition Scheme म्हणजे काय?

GST Composition Scheme ही लहान व्यापारी, दुकानदार, रेस्टॉरंट आणि सेवा पुरवठादारांसाठी असलेली एक सोप्या नियमांची GST योजना आहे. या योजनेत:

कमी GST दर
कमी रिटर्न
कमी कागदपत्रे
असे फायदे मिळतात.

👉 ज्यांना नियमित GST मधील जटिलता टाळायची आहे, त्यांच्यासाठी ही योजना उपयुक्त आहे

Composition Scheme साठी पात्रता (Eligibility)

खालील अटी पूर्ण झाल्या तर Composition Scheme निवडता येते:

1️⃣ टर्नओव्हर मर्यादा

व्यापारी / उत्पादक / रेस्टॉरंट :
👉 वार्षिक टर्नओव्हर ₹1.5 कोटी पर्यंत
सेवा पुरवठादार (Service Provider) :
👉 वार्षिक टर्नओव्हर ₹50 लाख पर्यंत

टर्नओवर या पेक्षा जास्त असल्यास Composition Scheme घेता येत नाही

Special Category States साठी मर्यादा कमी असू शकते.

2️⃣ कोण पात्र नाही?

खालील व्यक्ती/व्यवसाय Composition Scheme साठी पात्र नाहीत:

Inter-State Supply (राज्याबाहेर विक्री) करणारे
E-commerce (Amazon, Flipkart इ.) द्वारे विक्री करणारे
Non-resident taxable person
Ice-cream, pan masala, tobacco उत्पादक
Casual taxable person

Composition Scheme अंतर्गत GST दर (Updated)

व्यवसाय प्रकार	GST दर
उत्पादक (Manufacturer)	1%
व्यापारी (Trader)	1%
रेस्टॉरंट/ Hotels (Non-AC, Non-liquor)	5%
सेवा पुरवठादार (Service Business)	6% (3% CGST + 3% SGST)

👉 हा कर Turnover वर भरावा लागतो.

Composition Scheme चे फायदे

✅ GST दर कमी
✅ रिटर्न फाइलिंग सोपी
✅ Compliance कमी
✅ Accounting खर्च कमी
✅ Small Business साठी योग्य

Composition Scheme चे तोटे

❌ Input Tax Credit (ITC) मिळत नाही
❌ Tax Invoice देता येत नाही (Bill of Supply द्यावे लागते)
❌ Inter-state विक्री बंद
❌ मोठ्या क्लायंटसाठी कमी विश्वासार्ह

GST रिटर्न फाइलिंग (New Pattern)

📌 Composition Dealer साठी रिटर्न:

CMP-08 – तिमाही (Quarterly)
GSTR-4 – वार्षिक (Annual)

👉 Regular GST प्रमाणे मासिक GSTR-1 / GSTR-3B लागत नाही.

Composition Scheme कधी निवडावी?

✔️ तुम्ही local business करत असाल
✔️ ग्राहक end consumer असतील
✔️ ITC ची गरज नसेल
✔️ Turnover limit कमी असेल

❌ मोठ्या कंपन्यांना invoice द्यायचा असेल
❌ Inter-state business असेल
❌ ITC महत्त्वाची असेल
➡️ अशावेळी Regular GST योग्य.

Composition Scheme कशी घ्यावी?

1️⃣ GST Login
2️⃣ Form GST CMP-02 भरावा
3️⃣ Financial Year च्या सुरुवातीला Apply करणे योग्य
4️⃣ Approval नंतर Composition Scheme लागू

निष्कर्ष (Conclusion)

GST Composition Scheme ही लहान व्यापाऱ्यांसाठी वरदान आहे, पण सर्वांसाठी नाही.
योग्य planning न करता घेतल्यास ITC loss व business growth अडचणीत येऊ शकते.